Ξηροφθαλμία
Τι είναι η ξηροφθαλμία;
Η ξηροφθαλμία αποτελεί νόσο της οφθαλμικής επιφάνειας, κατά την οποία η διαταραχή του δακρυϊκού φιλμ οδηγεί σε θόλωση της όρασης ή πόνο, καύσος, φαγούρα ή σημεία όπως κόκκινο μάτι. Αρχικά, η επίπτωση της ξηροφθαλμίας περιορίζεται σε παροδική δυσκολία στην όραση, ωστόσο σε προχωρημένα στάδια η βλάβη μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρές αλλοιώσεις του κερατοειδούς και, ενίοτε, σε απώλεια όρασης.
Ποια είναι η συχνότητα εμφάνισής της και ποιοι είναι πιο επιρρεπείς στην εμφάνισή της;
Η ξηροφθαλμία εκτιμάται ότι προσβάλλει περίπου το 30% του γενικού πληθυσμού, με τη συχνότητα εμφάνισης να αυξάνεται προοδευτικά με την ηλικία. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν καταδείξει ότι οι γυναίκες εμφανίζουν περίπου διπλάσιο κίνδυνο συγκριτικά με τους άνδρες, με τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες να αποτελούν την ομάδα με τη μεγαλύτερη συχνότητα.
Παράλληλα, η ξηροφθαλμία εκδηλώνεται με μεγάλη συχνότητα σε:
- Ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, όπως το σύνδρομο Sjögren.
- Άτομα που χρησιμοποιούν φακούς επαφής.
- Άτομα που εργάζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε οθόνες.
- Άτομα που εκτίθενται σε ξηρό περιβάλλον ή κλιματισμό.
- Ασθενείς που λαμβάνουν συγκεκριμένα φαρμακευτικά σκευάσματα.
Ποια είναι τα αίτια και οι προδιαθεσικοί παράγοντες πρόκλησής της;
Η αιτιολογία της ξηροφθαλμίας είναι πολυπαραγοντική, με συμμετοχή τόσο εξωγενών όσο και ενδογενών μηχανισμών. Οι μηχανισμοί αυτοί επηρεάζουν τη δακρυϊκή στιβάδα μέσω διαταραχών στην παραγωγή, τη σύσταση ή την εξάτμιση των δακρύων.
Οι προδιαθεσικοί παράγοντες για την εκδήλωση ξηροφθαλμίας είναι οι παρακάτω:
- Ηλικία και φύλο: Η διαδικασία της γήρανσης οδηγεί σε σταδιακή ελάττωση της παραγωγής δακρύων. Επίσης, οι ορμονικές αλλαγές, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της μετεμμηνόπαυσης, συμβάλλουν σημαντικά στην εμφάνιση της ξηροφθαλμίας.
- Οφθαλμικοί παράγοντες: Παθήσεις όπως η βλεφαρίτιδα και προηγηθείσες επεμβάσεις βλεφάρων ή οφθαλμών αποτελούν σημαντικές αιτιολογικές παραμέτρους.
- Συστηματικές αιτίες: Αυτοάνοσα νοσήματα, όπως το σύνδρομο Sjögren, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, συνδέονται με διαταραχή της δακρυϊκής λειτουργίας.
- Φαρμακευτική αγωγή: Αντιισταμινικά, αντικαταθλιπτικά, αντιυπερτασικά, διουρητικά, ορμονικά αντισυλληπτικά και θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης έχουν ενοχοποιηθεί για μείωση της δακρυϊκής παραγωγής ή αλλοίωση της ποιότητάς της.
- Διατροφικοί και μεταβολικοί παράγοντες: Έλλειψη βιταμίνης Α ή ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, καθώς και παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και οι θυρεοειδοπάθειες, αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης ξηροφθαλμίας.
- Περιβαλλοντικοί και συμπεριφορικοί παράγοντες: Έκθεση σε σκόνη, ξηρό ή θερμό κλίμα και η παρατεταμένη χρήση κλιματιστικών έχουν ενοχοποιηθεί για την εκδήλωση ξηροφθαλμίας. Επιπροσθέτως, η πολύωρη εργασία σε οθόνες, η χρήση φακών επαφής και το ψυχολογικό στρες αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες.
- Φλεγμονώδεις μηχανισμοί: Μια χρόνια φλεγμονή της οφθαλμικής επιφάνειας και οι υποτροπιάζουσες επιπεφυκίτιδες ενισχύουν τον φαύλο κύκλο της νόσου.
Η πολυπαραγοντική αλληλεπίδραση των παραπάνω παραμέτρων καθιστά τη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση της ξηροφθαλμίας ιδιαίτερα απαιτητική.
Ένα ουσιώδες στοιχείο κάθε χειρουργικής επέμβασης, ιδίως της κοσμητικής, είναι η παροχή επαρκούς χρόνου στον ασθενή για ενημέρωση.
Με ποια συμπτώματα εκδηλώνεται η ξηροφθαλμία;
Η ξηροφθαλμία εκδηλώνεται με χαρακτηριστικά συμπτώματα όπως:
- Αίσθηση ξηρότητας στην οφθαλμική επιφάνεια.
- Τσούξιμο, αίσθηση καύσου ή αμμώδους υφής (σαν να υπάρχει άμμος ή αίσθηση ξένου σώματος στο εσωτερικό του ματιού).
- Ερυθρότητα.
- Θολή όραση, συνήθως παροδική, ιδιαίτερα κατά την αυξημένη συγκέντρωση και δραστηριότητες κοντά σε οθόνες.
- Υπερβολική δακρύρροια, ως αντισταθμιστική απάντηση στην ξηρότητα.
- Ευαισθησία στο φως (φωτοφοβία).
- Κόπωση ματιών, αδυναμία συγκέντρωσης στην ανάγνωση ή στην εργασία σε υπολογιστή.
- Αίσθημα κολλώδους βλέννης ή έκκρισης (τσίμπλα).
- Δυσχέρεια ή δυσανεξία στη χρήση φακών επαφής.
Τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται μεμονωμένα ή συνδυαστικά. Η έντασή τους διαφέρει ανάλογα με τη βαρύτητα της παθολογίας.
Γιατί να επιλέξω τον Δρ. Τράκο;
Η συνεισφορά του Dr. Τράκου στον τομέα του πρόσθιου τμήματός του οφθαλμού και του καταρράκτη αλλά και των προβλημάτων της όρασης έχει αλλάξει τη ζωή πολλών ανθρώπων, βελτιώνοντας την όραση και την ποιότητα ζωής τους.
Πώς πραγματοποιείται η διάγνωση;
Η διάγνωση της ξηροφθαλμίας βασίζεται στον συνδυασμό λήψης λεπτομερούς ιστορικού, κλινικής εκτίμησης και ειδικών οφθαλμολογικών δοκιμασιών. Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει επισκόπηση της οφθαλμικής επιφάνειας και των βλεφάρων. Ειδικότερα, η εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία επιτρέπει την απεικόνιση της δομής της οφθαλμικής επιφάνειας.
Οι οφθαλμολογικές δοκιμασίες περιλαμβάνουν:
- το Schirmer test για την εκτίμηση της δακρυϊκής παραγωγής.
- το Tear Break-Up Time (TBUT) για τον έλεγχο της σταθερότητας του δακρυϊκού φιλμ.
Στο Oφθαλμολογικό Kέντρο Εye – Lid αξιοποιείται η υπερσύγχρονη τεχνολογία και με το C-Diag Dry Eye Analyzer της Lumibird γίνεται μέτρηση:
- του αριθμού των βλεφαρισμών (blinking rate)
- της περιοχής του οφθαλμού που δεν καλύπτεται από τον βλεφαρισμό
- της ατελούς ή πλήρους σύγκλεισης των βλεφάρων
- της σταθερότητας ή αστάθειας του δακρυικού φιλμ (μη επεμβατικό ΤBUT)
- της ερυθρότητας, που έμμεσα μετράει την φλεγμονή
- οφθαλμική βιντεοσκόπηση και φωτογράφηση, για την στικτή κερατίτιδα
- ποιοτική και ποσοτική της λιπιδικής στοιβάδας των δακρύων με interferometry
- του ύψους του δακρυικού μηνίσκου (μέτρηση όγκου δακρύων)
- της ανατομικής και λειτουργικής κατάστασης των μειμπομιανών αδένων των βλεφάρων με meibomography
- της σοβαρότητας των συμπτωμάτων με εγκεκριμένα ερωτηματολόγια
και με την χρήση ΑΙ αναλύουμε τα δεδομένα και τα συγκρίνουμε με 1 εκατομμύριο λήψεις -scans από εκατοντάδες ασθενείς και τίθεται η διάγνωση της ξηροφθαλμίας, τα αίτια της, το στάδιό της (ήπια, μέτρια, σοβαρή) και το είδος της θεραπείας που χρειάζεται.
Τέλος, προηγμένες τεχνικές όπως η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), προσφέρουν υψηλής ακρίβειας πληροφορίες για την κατάσταση του επιθηλίου και την περαιτέρω εξατομίκευση της διάγνωσης.
Ξηροφθαλμία & Θεραπεία
Η θεραπεία της ξηροφθαλμίας εξατομικεύεται ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τα υποκείμενα αίτια. Στόχος της θεραπείας είναι η ανακούφιση των συμπτωμάτων, η αποκατάσταση της ισορροπίας του δακρυϊκού φιλμ και η πρόληψη πιθανών επιπλοκών.
- Τεχνητά δάκρυα: Αποτελούν την πιο συχνή θεραπεία σε ήπια έως μέτρια ξηροφθαλμία. Τα τεχνητά δάκρυα ενυδατώνουν και λιπαίνουν την οφθαλμική επιφάνεια. Για κάθε ασθενή επιλέγεται το κατάλληλο σκεύασμα, αφού δεν είναι όλα τα τεχνητά δάκρυα τα ίδια.
- Αντιφλεγμονώδη σκευάσματα: Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει έντονη φλεγμονή, χρησιμοποιούνται ειδικά κολλύρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το κολλυριο Kυκλοσπορίνης.
- Απόφραξη δακρυϊκών σωληναρίων: Η τοποθέτηση μικρών πωμάτων στα δακρυϊκά σωληνάρια, ελαττώνει την παροχέτευση την δακρύων στον δακρυικό πόρο και αυξάνει την κατακράτηση των δακρύων στην οφθαλμική επιφάνεια, με αποτέλεσμα την καλύτερη ενυδάτωσή της.
- Αυτόλογες οφθαλμικές σταγόνες: Σε σοβαρές μορφές της νόσου, όπου άλλες θεραπείες δεν επαρκούν, μπορούν να χρησιμοποιηθούν κολλύρια που παρασκευάζονται από τον ίδιο τον ορό του ασθενούς, τα οποία συμβάλλουν στην επούλωση του κερατοειδούς.
- Αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου: Η τροποποίηση επιβαρυντικών παραγόντων (φαρμακευτική αγωγή, εργασιακές ή περιβαλλοντικές συνθήκες κ.ά.) αποτελεί βασικό μέρος της συνολικής θεραπευτικής στρατηγικής.
IPL (Intense Pulsed Light) αποτελεί την καλύτερη και πιο ενδεδειγμένη θεραπεία για την αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας από δυσλειτουργία των μειμπομιανών αδένων των βλεφάρων (MGD, Meibomian Gland Dysfunction) με έγκριση και αποδοχή από το FDA. To IPL της Lumenis, που διαθέτουμε στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Eye-Lid, έχει αποδειχθεί σε μελέτες ότι ελαττώνει σημαντικά τα επίπεδα παραγόντων φλεγμονής του βλεφάρου (IL-6 etc), ελαττώνει σημαντικά τα συμπτώματα και σημεία της ξηροφθαλμίας, βελτιώνει την ποιότητα της όρασης, δημιουργεί καλύτερο λιπιδικό στρώμα στα δακρυικό φίλμ και ελαττώνει την συχνότητα ενστάλλαξης τεχνητών δακρύων.
ΠΡΙΝ
ΜΕΤΑ
Ο συνδυασμός ΙPL με MGX (ελάχιστα επεμβατική αποσυμπίεση μειμπομιανών αδένων, Μeibomian Gland Expression, MGX) έχει βρεθεί ότι επιτυγχάνει τα καλύτερα αποτελέσματα, και αυτό εφαρμόζουμε στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Eye-Lid.
Το ΙPL είναι περισσότερο αποτελεσματικό σε ασθενείς με λιγότερο σοβαρή ατροφία των μειμπομιανών αδένων και σε ασθενείς με χαμηλότερο Tear Break-Up Time (TBUT).
Γι αυτό είναι σημαντικό να προηγείται της θεραπείας η Μειμπομογραφία και η μέτρηση του BUT με ό,τι καλύτερο υπάρχει στον χώρο της τεχνολογίας, το C-Diag Dry Eye Analyzer με ΑΙ της Lumibird, που διαθέτουμε στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Eye-Lid.
Το ΙPL αποτελεί ενδεδειγμένη θεραπεία στην αντιμετώπιση ασθενών με
- δυσλειτουργία των μειμπομιανών αδένων, αλλά και
- σε ασθενείς με Sjögren,
- Νόσο Ξηρού Οφθαλμού που σχετίζεται με Γλαύκωμα
- Νόσο Ξηρού Οφθαλμού, μετά από Διαθλαστική επέμβαση για Μυωπία , αστιγματισμό, Υπερμετρωπία, πρεσβυωπία
- Νόσο Ξηρού Οφθαλμού πριν και μετά από επέμβαση καταρράκτη
- Νόσο Ξηρού Οφθαλμού πριν και μετά από βλεφαροπλαστική
- σε ασθενείς με Βλεφαροκερατοεπιπεφυκίτιδα
- σε ασθενείς με Αντίδραση μοσχεύματος κατά ξενιστή (Graft Versus Host Reaction)
- σε ασθενείς με Νευροπαθητικό πόνο
Επίσης οι ασθενείς έχουν ωφεληθεί από το συνδυασμό IPL με κυκλοσπορίνη, δοξυκυκλίνη, αυτόλογο ορρό, θερμικές μάσκες με Photobiomodulation, μικροοαπολέπιση βλεφάρων κλπ ανάλογα με την περίπτωση.
Γι αυτό είναι καλό να κλείσετε ραντεβού στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Εye – Lid και να εξετασθείτε από τον Δρ Νικόλαο Τράκο ώστε να τεθεί η σωστή διάγνωση, η σωστή σταδιοποίηση της Νόσου Ξηρού Οφθαλμού και να γίνει η κατάλληλη θεραπεία.
Lei Y, Peng J, Liu J, Zhong J. Intense pulsed light (IPL) therapy for meibomian gland dysfunction (MGD)-related
dry eye disease (DED): a systematic review and meta-analysis.LasersMedSci.2022;38(1):1.doi:10.1007/s10103-
022-03690-1.
Di Marino M, Conigliaro P, Aiello F, et al. Combined low-level light therapy and intense pulsed light therapy
for the treatment of dry eye in patients with Sjogren’s syndrome. J Ophthalmol. 2021;2021:2023246. doi:10.1155/
2021/2023246.
Martinez-de-la-Casa JM, Oribio-Quinto C, Milans-Del-Bosch A, et al. Intense pulsed light-based treatment for
The improvement of symptoms in glaucoma patients treated with hypotensive eye drops. Eye Vis (Lond). 2022;9(1):12.
doi:10.1186/s40662-022-00284-4.
Wu Y, Mou Y, Zhang Y, et al. Efficacy of intense pulsed light combined blood extract eye drops for treatment of no-
ciceptive pain in dry eye patients. J Clin Med. 2022;11(5).doi:10.3390/jcm11051312.
Hoarau G, Best AL, Zina-MeziouS,et al. Effects of intense pulsed light on presumed neuropathic pain associated with
meibomian gland dysfunction: a before-after study. J Ocul Pharmacol Ther. 2025;41(1):24–32. doi:10.1089/jop.2024.
0099.
Li H, Huang L, Fang X, et al. The photothermal effect of intense pulsed light and LipiFlow in eyelid related ocu-
Lar surface diseases: Meibomian gland dysfunction, Demodex and blepharitis. Heliyon.2024;10(13):e33852.doi:10.1016/
j.heliyon.2024.e33852.
Low-level light therapy (LLLT), είναι μία θεραπεία κατά την οποία φως χαμηλής έντασης και συγκεκριμένου μήκους κύματος εκπέμπεται για 15 λεπτά από μία μάσκα που εφαρμόζεται στον ασθενή. Η θεραπεία αυτή δρα μέσω της φωτοβιοτροποποίησης (Photobiomodulation), που βελτιώνει την δραστηριότητα των μιτοχονδρίων, που παράγουν περισσότερο ATP, που είναι μονάδα ενέργειας και ενεργοποιούνται ένζυμα. Αυτή η διαδικασία διεγείρει την λειτουργία των μειμπομιανών αδένων που παράγουν έλαιο, που σταθεροποιεί την δακρυικό φιλμ και αντιμετωπίζει τη νόσο του ξηρού οφθαλμού, ενώ ταυτόχρονα ελαττώνεται η φλεγμονή και προωθείται η αποκατάσταση και καλύτερη λειτουργία των ιστών των βλεφάρων.
Ο συνδυασμός LLLT με MGX (ελάχιστα επεμβατική αποσυμπίεση μειμπομιανών αδένων, Μeibomian Gland Expression, MGX) έχει βρεθεί ότι επιτυγχάνει τα καλύτερα αποτελέσματα, και αυτό εφαρμόζουμε στο Οφθαλμολογικό Κέντρο Eye-Lid.
Antwi A, Schill AW, Redfern R, Ritchey ER. Effect of low-
Level light therapy in individuals with dry eye disease. Oph-
thalmic Physiol Opt. 2024;44(7):1464–1471. doi:10.1111/
opo.13371.
Μέτρα πρόληψης
Η πρόληψη και ο περιορισμός των συμπτωμάτων της ξηροφθαλμίας βασίζονται στην καθημερινή υιοθέτηση πρακτικών που ενισχύουν τη σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ και μειώνουν την επίδραση των επιβαρυντικών παραγόντων.
Πιο συγκεκριμένα, τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης είναι τα κάτωθι:
- Επαρκής ενυδάτωση: Η αυξημένη κατανάλωση υγρών συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του δακρυϊκού αδένα.
- Έλεγχος περιβάλλοντος: Αποφύγετε την άμεση έκθεση σε ρεύματα αέρα (κλιματιστικά, ανεμιστήρες κ.ά.). Σε ξηρούς χώρους προτιμήστε τη χρήση υγραντήρα.
- Διαλείμματα από τις οθόνες: Εφαρμόστε τον κανόνα 20-20-20 (κάθε 20 λεπτά, βλέπουμε για 20 δευτερόλεπτα κάτι σε απόσταση περίπου 6 μέτρων).
- Διατροφή πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία: Η κατανάλωση ψαριών, ξηρών καρπών και συμπληρωμάτων ωμέγα-3, καθώς και η επαρκής πρόσληψη βιταμινών, στηρίζει τη φυσιολογική λειτουργία του οφθαλμού.
- Αποφυγή καπνού και ρύπων: Το κάπνισμα και η ατμοσφαιρική ρύπανση ενισχύουν τη φλεγμονή και αποσταθεροποιούν το δακρυϊκό φιλμ.
- Ορθή χρήση φακών επαφής: Η σωστή συντήρηση και τακτική αφαίρεση των φακών μειώνουν τον κίνδυνο μικροβιακής επιμόλυνσης και ερεθισμού.
- Χρήση τεχνητών δακρύων: Η συστηματική ενστάλαξή τους βοηθά στη λίπανση και προστασία της οφθαλμικής επιφάνειας.
- Έλεγχος φαρμακευτικής αγωγής: Με την καθοδήγηση του ιατρού, μπορεί να προσαρμοστεί ή να τροποποιηθεί αγωγή που επηρεάζει την ξηροφθαλμία.
Εάν εμφανίζετε κάποιο από τα συμπτώματα Ξηροφθαλμίας, θα πρέπει να αναζητήσετε τη βοήθεια ενός έμπειρου Οφθαλμιάτρου. Ο Οφθαλμίατρος Δρ. Νικόλαος Τράκος βρίσκεται στη διάθεσή σας για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε οφθαλμολογικής πάθησης. Ο Δρ. Νικόλαος Τράκος διαθέτει πολυετή εμπειρία και έχει μετεκπαιδευτεί σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού, όπως το Jules Stein Eye Institute του UCLA. Επικοινωνήστε μαζί μας και κλείστε το ραντεβού σας.
Η ξηροφθαλμία είναι μια χρόνια, πολυπαραγοντική πάθηση της οφθαλμικής επιφάνειας. Προκαλείται από διαταραχή της ισορροπίας του δακρυϊκού φιλμ, γεγονός που οδηγεί σε μειωμένη οπτική απόδοση και, σε σοβαρές περιπτώσεις, σε βλάβες του κερατοειδούς.
Η ξηροφθαλμία αφορά περίπου το 30% του γενικού πληθυσμού και γίνεται συχνότερη με την ηλικία. Οι γυναίκες έχουν διπλάσιο κίνδυνο σε σχέση με τους άνδρες, ενώ οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, τα άτομα με αυτοάνοσα νοσήματα, οι χρήστες φακών επαφής και όσοι εργάζονται πολλές ώρες σε οθόνες ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου. tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Τα συχνότερα συμπτώματα της ξηροφθαλμίας είναι: ξηρότητα, αίσθηση ξένου σώματος ή «άμμου», τσούξιμο, ερυθρότητα, διαλείπουσα θολή όραση, δακρύρροια κ.ά.
Η διάγνωση βασίζεται στη λήψη ιστορικού, την κλινική εξέταση και ειδικές δοκιμασίες. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις εφαρμόζονται τεχνικές όπως η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT).
Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τη βαρύτητα και τα αίτια πρόκλησης της ξηροφθαλμίας. Περιλαμβάνει τη χρήση τεχνητών δακρύων, αντιφλεγμονωδών κολλυρίων, απόφραξη δακρυϊκών πόρων, αυτόλογες οφθαλμικές σταγόνες σε σοβαρές μορφές και παράλληλη αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου.
Ναι. Η πρόληψη περιλαμβάνει επαρκή ενυδάτωση, συχνά διαλείμματα από τις οθόνες σωστή χρήση φακών επαφής, καλή διατροφή πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά, χρήση υγραντήρων σε ξηρά περιβάλλοντα κ.ά.
Πίνακας Περιεχομένων
Διεύθυνση
Διεύθυνση
Copyright © 2023, EyeLid